Tatry od podszewki, czyli zwiedzamy tatrzańskie jaskinie

Artykuł jest kolejnym z cyklu tekstów dotyczących Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Przeczytaj pozostałe artykuły przygotowane przez Agnieszkę Sawicką:

>> Wędrówki po Tatrach

>> Zanim pójdziesz w tatry, idź po rozum do głowy

>> Zwierzęta w Tatrzańskim PN

>> Tatrzańskie rośliny - jak one to robią??

W Tatrach jaskinie są – każdy to wie. Przecież gdzie indziej, jak nie w górach, powinny być tajemne korytarze, zagubione przejścia, olbrzymie groty… W tych grotach – to też każdy wie – muszą znajdować się skarby. Albo smoki. Szczytem jest smok strzegący skarbów. Aby trafić do skarbów nie można po prostu pójść i szukać. Trzeba być wtajemniczonym. Wtedy też nie jest pewne, że dotrzemy do skarbu. Może i dotrzemy, ale czy zdołamy go zabrać? Żeby wynieść taki skarb z jaskini, trzeba znać, przestrzegać i stosować jak najdokładniej prawa poszukiwacza skarbów, bo inaczej skarb zniknie. W najgorszym przypadku śmiałek straci zdrowie, a nawet życie...

Ludzie zawsze wierzyli w bogactwa pochowane w niedostępnych miejscach. Dzięki niezmordowanym poszukiwaczom legendarnych skarbów kryjących się w Tatrach wcześnie poznano wiele jaskiń i odkryto umieszczenie ich otworów i - jeśli było to możliwe - zbadano przynajmniej partie wstępne.

Do zaostrzenia pasji poszukiwawczej przyczynili się zbójnicy, czyli górale chadzający
„za buczki”. Według ich przekazów, a także opowieści bajarzy góralskich takich, jak np. Jan Krzeptowski Sabała, w górach pochowane są liczne łupy zbójnickie. W górach, czyli w jaskiniach. Stąd nazwy jaskiń nawiązujące do skarbów, ich poszukiwaczy, zbójników i górali – Jaskinia Poszukiwaczy Skarbów, Zbójnickie Okna (w nich to zbójnicy mieli obserwować drogę w Dolinie Kościeliskiej, czy aby pościg za nimi nie podąża), czy Zbójnicka Szczelina.

Gdy w Tatrach zaczęli pojawiać się turyści, jaskinie, zwłaszcza w Dolinie Kościeliskiej, bo łatwo dostępne, zaczęły być dodatkową atrakcją. Wejścia do jaskiń bardzo dobrze znali juhasi
i myśliwi, więc oni byli pierwszymi przewodnikami. Z biegiem czasu po północnej stronie Tatr odkryto ponad 600 jaskiń, a wiele z nich nadal jest eksplorowanych.

TURYSTYCZNE JASKINIE W POLSKICH TATRACH
Turystyczne jaskinie w Polsce umiejscowione są głównie w Dolinie Kościeliskiej. Ulokowane blisko głównego szlaku dolinnego, są niewątpliwą atrakcją Tatrzańskiego PN. Zaliczane są do łatwych, niemniej jednak do ich zwiedzania niezbędne jest światło (oprócz jaskini Mroźnej). Czasem trzeba się czołgać (Mylna), ryzyko ubrudzenia i zniszczenia ubrania bywa wysokie, ale wrażenia są niezapomniane.

• JASKINIA MROŹNA - jest najbardziej znaną i najczęściej odwiedzaną jaskinią w Dolinie Kościeliskiej. Samo zwiedzanie nie nastręcza żadnych trudności - korytarze są wąskie, czasem trzeba się schylić, żeby przejść wąską partię. Wiele miejsc jest zabezpieczonych poręczami, a reflektory mają na celu uwidocznienie wartych zobaczenia miejsc. Występują tu polewy z mleka wapiennego, szczątki stalaktytów i stalagmitów, a wprawne oko może zauważyć nietoperza. W trakcie zwiedzania można zaobserwować deszcz jaskiniowy
  (w okresach ulew na zewnątrz całkiem imponujący) oraz jeziorko.

• SMOCZA JAMA jest kolejną jaskinią położoną w Dolinie Kościeliskiej, a dokładnie
  w jednej z jej odnóg - w Wąwozie Kraków. Nazwa jaskini, jak całe otoczenie Wąwozu Kraków, odnosi się do Krakowa i jego charakterystycznych miejsc (nie pochodzi od rzekomo znalezionych tu kości smoków). Podczas wycieczek przewodnicy objaśniają uczestnikom poszczególne miejsca, które mają być analogiczne do tych oryginalnych, krakowskich. 
  Przejście tej krótkiej jaskini daje wiele emocji, a gdy aura jest deszczowa – mamy szansę na ubłocenie. Zimą występują tu oblodzenia i do przejścia niezbędne mogą okazać się raki. Do zwiedzania potrzebna jest również latarka.

Aby zwiedzić kolejne trzy, udostępnione dla ruchu turystycznego jaskinie, trzeba przenieść się
na przeciwległy grzbiet otaczający dolinę, a konkretnie w zbocza Raptawickiej Turni.

• JASKINIA RAPTAWICKA ma swoją historię miłosną - w 1938 r. pewien nieszczęśliwie zakochany zakopiańczyk, postanowił tu popełnić samobójstwo. Zamurował się
  w końcowym korytarzu jaskini. Po pewnym czasie, gdy zgłodniał, rozbił mur, a na miejscu planowanego "grobowca" wmurował w ścianę obraz Matki Boskiej, wykuł napis i postawił świecę.

>> Dowiedz się więcej na temat Jaskini Raptawickiej oraz możliwości jej zwiedzania

• JASKINIA MYLNA daje turystom najwięcej emocji. Jej splątane korytarze, konieczność czołgania się, przeciskania przez ciasne miejsca, często w bliskim kontakcie z wodą
  i błotem, pozwalają poczuć się, jak prawdziwy speleolog. Mylna jest do tej pory jedyną jaskinią turystyczną, w której zdarzył się śmiertelny wypadek, a było to 25 lipca 1945 roku. Ksiądz Józef Szykowski wybrał się na wycieczkę w góry, nie podając jej konkretnego celu. Gdy po 5 dniach nie powrócił na kwaterę, zawiadomiono TOPR. Dwa tygodnie poszukiwań nie przyniosły rezultatów. Dopiero w styczniu 1947 roku przypadkowo odkryte przez K. Kowalskiego (badacza jaskiń tatrzańskich) w jaskini Mylnej zwłoki zidentyfikowano (dzięki portfelowi i przewodnikowi), jako ciało księdza Szykowskiego. Jedynym wytłumaczeniem wypadku było zabłądzenie w nowo odkrytych partiach jaskini
  na skutek utraty światła i śmierć z głodu.

>> Dowiedz się więcej na temat Jaskini Mylnej i możliwości jej zwiedzania

• JASKINIA OBŁAZKOWA znajduje się  tuż obok Jaskini Mylnej. Przez niecierpliwych turystów często uważana jest właśnie za Jaskinie Mylną - otwory tych dwóch jaskiń są bowiem w bliskim sąsiedztwie. Główny otwór znajduje się na wysokości ok. 1098 m.n.p.m., ok. 70 m. nad dnem doliny. Turyści, zapędzający się w jej korytarz, szybko orientują się,
  że to jednak nie jaskinia Mylna, bo… bardzo szybko docierają do zawaliska, które kończy grotę. Jaskinię Obłazkową można zwiedzać przez cały rok. Wymaga oświetlenia.

Poza jaskiniami doliny Kościeliskiej, jedyną turystycznie dostępną jaskinią w Polskich Tatrach jest:

• JASKINIA DZIURA w dolinie Ku Dziurze. Położona blisko Zakopanego, należała
  do najwcześniej zwiedzanych. Niegdyś zwana Jaskinią Strążyską lub Zbójnicką Jamą, była miejscem poszukiwań skarbów i rud żelaza. Ostatni z prawdziwych zbójników, Wojciech Mateja, miał wykorzystywać ją jako swoją kryjówkę.Otwór wejściowy jest duży i prowadzi
  w dół. Przedsionek rozszerza się w główną komorę, a przy jego końcu w stropie znajduje się prawie pionowy, ponad 10 m komin zakończony górnym otworem. Nawet z najgłębszego miejsca głównej komory widać otwór wejściowy, ale i tak do zwiedzania jaskini potrzebne jest dodatkowe światło.

PO SŁOWACKIEJ STRONIE TATR...
Mimo, że na Słowacji znajduje się szereg wspaniałych jaskiń udostępnionych do zwiedzania,
w Tatrach jest tylko jedna. Jedna, ale za to jaka!

• JASKINIA BIELSKA, bo o niej mowa, została odkryta przez  poszukiwaczy złota już
  w pierwszej połowie XVIII wieku. Znajduje się we wschodniej części Narodowego Rezerwatu Przyrody Tatry Bielskie. Podczas zwiedzania napotykamy naciekowe wodospady, pagodowe stalagmity, jeziorka i inne formy jaskiniowe. Jednym z przystanków podczas trasy zwiedzania jest Śpiewalnia - Hudobná sieň. Nazwano ją tak przez dźwięki, jakie wydają kropelki spadającej wody na powierzchnię jeziorka. W sali tej, z powodu idealnych warunków akustycznych, są organizowane koncerty muzyki poważnej. Okrężna trasa turystyczna ma długość 1370 m, przewyższenie zaś 125 m. Na trasie jest 860 schodów. Zwiedzanie zajmuje około 70 minut, a temperatura powietrza waha się od  5 do 6,3°C.
  Od 1896 jaskinia posiada oświetlenie elektryczne.

PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI

• Pozostałe (nie wymienione w artykule) polskie jaskinie tatrzańskie udostępnione są dla osób należących do speleoklubów (np. Speleoklub Tatrzański Zakopane) i posiadających kartę taternika. Aby takową zdobyć, należy odbyć przy wybranym przez siebie klubie szkolenie, które kończy się egzaminem przed komisją egzaminacyjną Polskiego Związku Alpinizmu.
• Inne, warte zwiedzenia jaskinie turystyczne na Słowacji to: Jaskinia Bystrianska (Dolina Górnego Hronu), Demianowska Jaskinia Wolności (Dolina Demianowska), Demianowska Jaskinia Lodowa (Dolina Demianowska), Dobszyńska Jaskinia Lodowa (Słowacki Raj), Domica (Słowacki Kras), Driny (Małé Karpaty), Jaskinia Gombasecka (Słowacki Kras), Jaskinia Harmanecka (Wielka Fatra), Jaskinia Jasovska (Słowacki Kras), Ochtińska Jaskinia Aragonitowa (Słowackie Rudohorie), Jaskinia Vażecka (Tatry Niskie).
• Szczegółowe informacje dotyczące cen biletów, rozkładów wejść, trasy dojazdu
  do słowackich jaskiń znajdziecie na świetnej stronie internetowej - www.ssj.sk

 

 

 


Podczas pisania powyższego tekstu korzystałam z następujących pozycji:
Stefan Zwoliński „W podziemiach tatrzańskich”
„Dolina Kościeliska. Śladami badaczy, artystów i wędrowców” – pod red. Marii Baścik
www.ssj.sk 
www.poznajtatry.pl
www.stzakopane.nazwa.pl